70 năm — những cột mốc đáng nhớ

1956

Thành lập Trường Đại học chuyên nghiệp Bách khoa

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ và ngày tiếp quản Thủ đô, miền Bắc bước vào công cuộc khôi phục kinh tế. Đảng và Chính phủ xác định phải khẩn trương xây dựng một trường đại học kỹ thuật để tự đào tạo kỹ sư cho đất nước. Ngày 6/3/1956, Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục Nguyễn Văn Huyên ký Nghị định số 147/NĐ thành lập Trường Đại học Chuyên nghiệp Bách khoa; ngày 4/6/1956 Thủ tướng Phạm Văn Đồng phê chuẩn tại văn bản số 2183-PC.

Thiếu tướng, Giáo sư Trần Đại Nghĩa được bổ nhiệm làm Giám đốc đầu tiên. Ngày 15/10/1956, Trường khai giảng khóa I với khoảng 850 sinh viên chính quy trong 14 ngành thuộc 4 liên khoa: Cơ – Điện, Mỏ – Luyện kim, Xây dựng, Hóa – Thực phẩm. Ngôi trường được đặt trên nền Việt Nam Học xá ở phía Nam Hà Nội — chính nơi đoàn quân tiếp quản Thủ đô đã xuất phát hai năm trước.

Từ đó, 15/10 trở thành ngày truyền thống của Bách khoa Hà Nội — trường đại học kỹ thuật đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Nguồn tham khảoNhững người khai sơn phá thạch — hust.edu.vnCác giai đoạn lịch sử — hust.edu.vn

1958–1962

Chủ tịch Hồ Chí Minh ba lần về thăm Trường

Sáng mùng Một Tết Mậu Tuất 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Trường lần đầu tiên. Người xuống tận bếp ăn tập thể, xem điều kiện sinh hoạt của sinh viên rồi nói chuyện với thầy trò tại Hội trường Bát giác. Người căn dặn: “Giáo dục phải kết hợp với lao động sản xuất, lý luận phải gắn liền với thực tiễn, học phải đi đôi với hành, Nhà trường phải gắn liền với xã hội”.

Ngày 17/6/1960, Người trở lại cùng Đoàn đại biểu Chính phủ Albania, có Bộ trưởng Nguyễn Văn Huyên và Hiệu trưởng Tạ Quang Bửu tháp tùng. Ngày 11/3/1962, Người đến thăm lần thứ ba cùng Đoàn đại biểu Vương quốc Lào do nhà Vua dẫn đầu.

Ba lần được đón Bác là niềm vinh dự và cũng là kim chỉ nam: phương châm “học đi đôi với hành, nhà trường gắn liền với xã hội” xuyên suốt 70 năm đào tạo và nghiên cứu của Bách khoa Hà Nội.

Nguồn tham khảoDấu ấn lịch sử ba lần Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Bách khoa — hust.edu.vn

1961

Lễ tốt nghiệp khóa I và biểu tượng chính thức của Trường

Tháng 10/1961, Trường tổ chức lễ phát bằng tốt nghiệp cho 633 kỹ sư khóa I — thế hệ kỹ sư đầu tiên do nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tự đào tạo, tỏa đi các công trường, nhà máy, mỏ và viện nghiên cứu trên khắp miền Bắc.

Cũng tại lễ tốt nghiệp này, huy hiệu của Trường lần đầu xuất hiện. Năm 1960, theo chỉ đạo của Hiệu trưởng Tạ Quang Bửu, Trường phát động cuộc thi thiết kế với hơn 200 mẫu dự thi; năm 1961 mẫu của PGS. Trần Hữu Quế (Khoa Xây dựng) được chọn. Trong bố cục 2:3 là chiếc compa đặt vào tâm bánh răng, cuốn sách mở phía dưới, ngôi sao vàng trên nền đỏ: sách là tri thức, bánh răng là công nghiệp, compa là sự chính xác của người kỹ sư.

Lấy cảm hứng từ vệ tinh Sputnik, tác giả cách điệu bánh răng thành Trái đất và đặt compa nghiêng 30° như một vệ tinh rời quỹ đạo — khát vọng chinh phục khoa học của một đất nước đang bước vào công nghiệp hóa. Logo ấy được giữ gần như nguyên vẹn đến hôm nay.

Nguồn tham khảo70 năm qua các biểu tượng vượt thời gian — hust.edu.vnCác giai đoạn lịch sử — hust.edu.vn

1965

Khánh thành khu nhà C do Liên Xô giúp đỡ

Ngày 15/3/1960, Trường khởi công xây dựng trụ sở mới trên đường Đại Cồ Việt với sự tài trợ của Liên Xô. Năm 1965, khu nhà C được khánh thành tại góc đường Giải Phóng – Đại Cồ Việt; tòa C1 trở thành trung tâm khuôn viên và đến nay vẫn là nơi đặt văn phòng điều hành của Đại học.

Trên mái C1 có 9 gợn sóng uốn cong — chi tiết kiến trúc đã thành dấu hiệu nhận diện của “trái tim Bách khoa”. Cùng thời kỳ, cổng vòm parabol phía đường Giải Phóng được sinh viên gọi thân mật là “cổng Parabol” và trở thành biểu tượng của Trường.

Cũng năm 1965, khi chiến tranh phá hoại lan ra miền Bắc, hơn 7.000 thầy trò cùng hàng trăm tấn thiết bị hành quân sơ tán lên Lạng Sơn (khu C), lấy tên Trường Văn hóa Hà Huy Tập — ngôi trường đại học giữa rừng.

Nguồn tham khảo70 năm qua các biểu tượng vượt thời gian — hust.edu.vnTrường ĐH giữa rừng núi Lạng Sơn năm xưa — hust.edu.vn

1966

Tách lập Trường ĐH Xây dựng, ĐH Mỏ – Địa chất và Phân hiệu 2 Học viện Kỹ thuật quân sự

Sau mười năm, Bách khoa Hà Nội đã đủ lớn để “sinh” ra những trường đại học mới. Ngày 8/8/1966, Chính phủ quyết định tách Khoa Xây dựng thành Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và Khoa Mỏ – Địa chất thành Trường Đại học Mỏ – Địa chất (Quyết định 147/CP). Các bộ môn Dệt và Thực phẩm được tách thành Trường Đại học Công nghiệp nhẹ, đến 1977 sáp nhập trở lại.

Cùng thời gian này, Phân hiệu 2 của Trường được chuyển sang hệ thống đào tạo kỹ thuật quân sự — tiền thân của Học viện Kỹ thuật Quân sự ngày nay.

Sau 1975, Trường tiếp tục cung cấp cán bộ khung cho Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thủ Đức, Đại học Tây Nguyên… Bách khoa Hà Nội vì thế được gọi là “cánh chim đầu đàn” của giáo dục kỹ thuật Việt Nam.

Nguồn tham khảoCác giai đoạn lịch sử — hust.edu.vnQuyết định 147-CP thành lập Trường Đại học Mỏ – Địa chất

1973

Được trao tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất

Trong những năm 1965–1975, hưởng ứng phong trào “Ba sẵn sàng”, gần 200 cán bộ và 2.700 sinh viên Bách khoa lần lượt lên đường nhập ngũ. Từ quảng trường C1, những chuyến xe chở sinh viên lăn bánh ra chiến trường; khẩu hiệu năm ấy: “Ra đi giữ trọn lời thề — xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”.

Ở hậu phương, Trường hai lần sơ tán (Lạng Sơn 1965–1970; Hưng Yên và Hà Bắc 1972) nhưng chưa ngày nào ngừng giảng dạy. Khoa Vô tuyến điện nghiên cứu thành công đề tài rà phá bom từ trường, phục hồi 4 hệ thống thông tin vi ba của Đài Tiếng nói Việt Nam sau trận bom năm 1972.

Ghi nhận những đóng góp đó, Nhà nước trao tặng Trường Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và Huân chương Chiến công hạng Nhì (1973). Năm 2006, Trường được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nguồn tham khảoDanh hiệu – Khen thưởng — hust.edu.vnCác giai đoạn lịch sử — hust.edu.vnĐHBK Hà Nội đóng góp sức người, sức của cho sự nghiệp giải phóng dân tộc — Hội CCB Hà Nội

1993

Thành lập Công ty Bách khoa — doanh nghiệp trực thuộc trường đại học đầu tiên

Bước vào thời kỳ Đổi mới, Trường sớm nhận ra rằng kết quả nghiên cứu chỉ có giá trị khi đi được vào sản xuất. Năm 1993, Công ty TNHH Bách khoa được thành lập với trụ sở đặt ngay trong khuôn viên Trường — mô hình doanh nghiệp trực thuộc trường đại học đầu tiên ở Việt Nam, làm cầu nối giữa phòng thí nghiệm và thị trường.

Đây là bước thử nghiệm quan trọng, tạo tiền đề cho hệ thống doanh nghiệp BK Holdings ra đời năm 2008 và cho tinh thần “đại học đổi mới sáng tạo” của Bách khoa Hà Nội sau này.

Cùng giai đoạn, Trường được tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất (1996) và mở rộng đào tạo sau đại học, nghiên cứu sinh trên hàng chục chuyên ngành.

Nguồn tham khảoĐại học Bách khoa Hà Nội — Wikipedia tiếng ViệtHệ thống doanh nghiệp của Đại học — hust.edu.vn

1995

Ra đời Tạp chí Khoa học và Công nghệ các trường đại học kỹ thuật (JST)

Ngày 6/10/1995, lãnh đạo Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Đà Nẵng, Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh và Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thủ Đức thống nhất chuyển “Đặc san Khoa học và Công nghệ” thành Tạp chí Khoa học và Công nghệ các trường đại học kỹ thuật, xuất bản định kỳ, do Bách khoa Hà Nội chủ trì.

Ngày 13/12/1995, Tạp chí được Bộ Văn hóa – Thông tin cấp giấy phép và chính thức hoạt động; ngay từ năm 1995 được Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước công nhận.

Hơn 30 năm, JST đã xuất bản hàng trăm số với hàng nghìn bài báo, trở thành diễn đàn học thuật uy tín của khối kỹ thuật và ngày nay xuất bản bằng tiếng Anh, hướng tới các cơ sở dữ liệu quốc tế.

Nguồn tham khảoTạp chí Khoa học và Công nghệ — hust.edu.vnjst.hust.edu.vn

2000

Đơn vị đầu tiên trong khối đại học được phong tặng Anh hùng Lao động

Tháng 8/2000, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội vinh dự là đơn vị đầu tiên trong khối các trường đại học được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ Đổi mới — ghi nhận thành tích đào tạo hàng chục nghìn kỹ sư, nhà khoa học và những đóng góp cho công nghiệp hóa đất nước.

Danh hiệu này tiếp nối truyền thống của các tập thể và cá nhân Bách khoa: ba tập thể (Bộ môn Thiết bị Điện, Bộ môn Hệ thống Điện, Viện Vật lý kỹ thuật) đạt Giải thưởng Hồ Chí Minh; các nhà giáo Trần Tuấn Thanh, Trần Vĩnh Diệu, Trần Đình Long được phong Anh hùng Lao động.

Bước sang thế kỷ mới, Trường xác định mục tiêu trở thành đại học nghiên cứu trọng điểm quốc gia về khoa học và công nghệ.

Nguồn tham khảoDanh hiệu – Khen thưởng — hust.edu.vnCác giai đoạn lịch sử — hust.edu.vn

2001

Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ nhất — kỷ niệm 45 năm thành lập

Ngày 15/10/2001, nhân kỷ niệm 45 năm thành lập, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội vinh dự được Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh — phần thưởng cao quý ghi nhận 45 năm đào tạo và nghiên cứu phục vụ đất nước.

Cùng năm, Công đoàn Trường được tặng Huân chương Lao động hạng Nhất, Đoàn Thanh niên Trường được tặng Huân chương Độc lập hạng Ba.

Giai đoạn 2000–2010 cũng là thời kỳ Trường chuyển sang đào tạo theo tín chỉ (2007), phê duyệt Quy hoạch tổng thể 2006–2030 và bắt đầu thí điểm tự chủ đại học (2010–2011).

Nguồn tham khảoDanh hiệu – Khen thưởng — hust.edu.vnCác giai đoạn lịch sử — hust.edu.vn

2008

Thành lập BK Holdings — mô hình doanh nghiệp đầu tiên trong trường đại học

Ngày 24/3/2008, được sự đồng ý của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trường công bố thành lập Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển công nghệ Bách khoa Hà Nội (BK Holdings) — mô hình doanh nghiệp lần đầu tiên được phép thành lập tại một trường đại học ở Việt Nam.

Là cơ sở công lập, Trường không có tư cách pháp nhân để đấu thầu và thương mại hóa đề tài; BK Holdings ra đời để “đẩy” kết quả nghiên cứu ra thị trường và “kéo” hợp đồng R&D từ doanh nghiệp về Trường, đồng thời ươm tạo khởi nghiệp công nghệ của sinh viên, giảng viên.

Từ mô hình này, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Bách khoa hình thành với vườn ươm, Lab2Market, BK Fund và mạng lưới doanh nghiệp spin-off — tiền đề cho vai trò trung tâm ĐMST quốc gia của Đại học hôm nay.

Nguồn tham khảoGiới thiệu chung — bkholdings.com.vnBK Holdings tiên phong đổi mới sáng tạo trong trường đại học — TheLEADER

2016

Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ hai; thí điểm cơ chế tự chủ

Ngày 15/10/2016, tại Hội trường C2, Trường long trọng kỷ niệm 60 năm thành lập và đón nhận Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ hai. Chủ tịch nước Trần Đại Quang trao Huân chương, thăm triển lãm thành tựu khoa học công nghệ và trồng cây lưu niệm trong khuôn viên.

Từ 4 liên khoa ban đầu, Trường khi đó đã có 3 khoa, 17 viện đào tạo, 8 viện nghiên cứu, 122 chương trình đào tạo và đứng đầu Việt Nam trong bảng xếp hạng SCImago.

Cũng năm 2016, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1924/QĐ-TTg giao Trường thí điểm cơ chế tự chủ toàn diện — bước ngoặt để Bách khoa Hà Nội tự quyết về đào tạo, tổ chức, nhân sự và tài chính.

Nguồn tham khảoChủ tịch nước dự Lễ kỷ niệm 60 năm thành lập và trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ hai — hust.edu.vn

2022

Chuyển từ Trường Đại học thành Đại học Bách khoa Hà Nội

Ngày 2/12/2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1512/QĐ-TTg chuyển Trường Đại học Bách khoa Hà Nội thành Đại học Bách khoa Hà Nội — cơ sở giáo dục đại học đầu tiên chuyển đổi mô hình theo Luật Giáo dục đại học sửa đổi.

Ngày 17/3/2023, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn công bố Quyết định và trao các quyết định công nhận Hội đồng đại học, Chủ tịch Hội đồng (GS. Lê Anh Tuấn) và Giám đốc Đại học (PGS. Huỳnh Quyết Thắng). Bộ trưởng nói: “Khi khuôn, vỏ, áo cũ đã trở nên chật hẹp, cần lột xác để phát triển”.

Mô hình mới gồm các Trường thành viên: Cơ khí, Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Điện – Điện tử (2021), Hóa và Khoa học sự sống, Vật liệu (2023), Kinh tế (2024) cùng các viện, trung tâm nghiên cứu.

Nguồn tham khảoLễ công bố quyết định chuyển thành Đại học Bách khoa Hà Nội — hust.edu.vnBộ trưởng Bộ GD&ĐT: “Lột xác để phát triển” — hust.edu.vn

2024

Bộ GD&ĐT phê duyệt Đề án tự chủ đại học

Ngày 19/9/2024, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 2568/QĐ-BGDĐT phê duyệt Đề án tự chủ về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính của Đại học Bách khoa Hà Nội — khép lại giai đoạn thí điểm từ 2011 và 2016, mở ra cơ chế tự chủ toàn diện, ổn định.

Trên cơ sở đó, Đại học tổ chức lại bộ máy: thành lập Trường Kinh tế, Viện Khoa học và Công nghệ sức khỏe, Viện Công nghệ Điều khiển và Tự động hóa, Viện Công nghệ Năng lượng, Viện Nghiên cứu công nghệ Không gian và Dưới nước, ra mắt Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo AI4LIFE.

Tự chủ đi cùng trách nhiệm giải trình: Đại học công bố báo cáo thường niên, chính sách thu hút nhân tài và chuẩn bị Đề án phát triển trình Chính phủ.

Nguồn tham khảoCác giai đoạn lịch sử — hust.edu.vnThông báo tuyển dụng đợt 1 năm 2025 (dẫn Quyết định 2568/QĐ-BGDĐT) — hust.edu.vn

2025

Thủ tướng phê duyệt Đề án phát triển thành đại học hàng đầu châu Á

Ngày 25/3/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 663/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Phát triển Đại học Bách khoa Hà Nội thuộc nhóm cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á — lần đầu tiên một đại học kỹ thuật Việt Nam có đề án phát triển riêng ở cấp Chính phủ.

Mục tiêu: đến 2035 là trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo xuất sắc đứng đầu cả nước, xếp hạng 100–150 châu Á; đến 2045 vào nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á về kỹ thuật và công nghệ. Đề án tập trung vào AI, an ninh mạng, bán dẫn – chip, robot và tự động hóa, năng lượng, vật liệu tiên tiến… với 85% giảng viên có trình độ tiến sĩ và 25% chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh.

Cùng năm, Đại học được giao đầu tư Phân hiệu tại Hưng Yên (68 ha) và công bố chính sách thu hút nhân tài với mức đãi ngộ tới 200 triệu đồng/tháng.

Nguồn tham khảoThủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Phát triển Đại học Bách khoa Hà Nội — hust.edu.vnQuyết định 663/QĐ-TTg — Thư viện pháp luật

2026

Triển khai mô hình tổ chức theo Nghị quyết 71-NQ/TW

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị (22/8/2025) về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo coi giáo dục là động lực trung tâm của quốc gia, đặt mục tiêu đưa các cơ sở giáo dục đại học thành trung tâm nghiên cứu, sáng tạo, khởi nghiệp vào năm 2030 và thực hiện mô hình bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Đại học Bách khoa Hà Nội hoàn thành sắp xếp bộ máy lãnh đạo theo tinh thần Nghị quyết 71, tái cấu trúc các đơn vị trực thuộc theo nguyên tắc “One HUST” — tinh gọn, hiệu năng, hiệu quả — và đẩy mạnh chuyển đổi số hướng tới AI-First University.

Bước vào năm kỷ niệm 70 năm, Đại học xác định ba đột phá: thể chế và quản trị, nhân tài, và hệ sinh thái khoa học công nghệ – đổi mới sáng tạo, để hiện thực hóa mục tiêu đại học hàng đầu châu Á.

Nguồn tham khảoKhát vọng phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW — hust.edu.vnSơ kết 6 tháng đầu năm 2026, hướng tới AI-First University — hust.edu.vn